DALFSEN/OMMEN – Waterschap Drents Overijsselse Delta (WDODelta) heeft de renovatie van gemaal De Stouwe afgerond. Hiermee markeert het waterschap een bijzondere mijlpaal: het is het honderdste object dat is aangepakt binnen het grootschalige programma Gemalen en Stuwen. De historische locatie op de grens van de gemeenten Ommen en Dalfsen is hiermee volledig klaar voor de toekomst.
Het vernieuwde gemaal speelt een cruciale rol in het beheer van het waterpeil en is optimaal voorbereid op de uitdagingen van klimaatverandering. De installatie kan namelijk zowel water aanvoeren als afvoeren. Tijdens droge perioden wordt er water vanuit de Vecht het gebied in gepompt, terwijl een extra pomp bij hevige neerslag zorgt voor een veilige afvoer naar de rivier, zelfs bij een hoge waterstand. Onder normale omstandigheden vindt de afvoer plaats via de nieuw geplaatste stuw.
Vakmanschap van toen en nu
Hoewel de historische keersluis bij De Stouwe geen actieve functie meer heeft in de waterhuishouding, is deze volledig gerestaureerd. “Oud en nieuw komt hier samen”, vertelt projectleider Jannick Knol van WDODelta. Hij benadrukt dat niet alleen materialen, maar ook generaties hier samenkwamen. Zo werkten ervaren vakkrachten zij aan zij met scholieren.
Een bijzonder onderdeel van de renovatie was de bijdrage van het Deltion College. Eerstejaarsstudenten van de opleiding Infra Grond-, Weg- & Waterbouw kregen de opdracht om de oude sluisdeuren ambachtelijk na te maken. Knol is enthousiast over het resultaat:
“De studenten bezochten de bouwplaats om de bestaande situatie nauwkeurig in te meten en maakten de historische deuren vervolgens na in de werkplaats, met traditionele technieken en materialen. Zo draagt jong talent actief bij aan het behoud van het watererfgoed in het Vechtdal.”
Primeur: vissen gaan met de lift
Een technologisch hoogstandje bij De Stouwe is de installatie van de eerste ‘vislift’ binnen het werkgebied van WDODelta. Deze innovatieve passage helpt vissen om veilig tussen verschillende waterhoogtes te reizen via een systeem van kamers die zich vullen met water. De lift is niet alleen functioneel voor de migratie, maar fungeert ook als datastation:
- 24/7 Monitoring: Sensoren verzamelen continu gegevens over passerende vissen.
- Waterkwaliteit: Er wordt informatie verzameld over de temperatuur, het debiet en het waterpeil.
- Inzicht voor ecologen: De verzamelde data biedt directe informatie over de vismigratie in de regio.
Nieuw rustpunt in het landschap
Naast de technische verbeteringen is er ook aandacht besteed aan de omgeving. De naam ‘De Stouwe’ verwijst naar de eeuwenoude ontwatering van de veengronden in het Vechtdal. Om deze historie en de vernieuwde techniek beleefbaar te maken, is de locatie ingericht als rustpunt. Fietsers en wandelaars kunnen gebruikmaken van een nieuw bankje en een bruggetje, terwijl een informatiebord uitleg geeft over de werking van het watersysteem.
Programma-aanpak werpt vruchten af
De renovatie van De Stouwe is onderdeel van een omvangrijk plan waarbij WDODelta in totaal 650 geautomatiseerde gemalen, stuwen en inlaten aanpakt. Volgens waarnemend dijkgraaf Hans Pereboom is de gekozen programma-aanpak zeer effectief. “Door projecten niet allemaal apart, maar binnen één programma uit te voeren, winnen we veel tijd”, aldus Pereboom. “We hoeven het wiel niet telkens opnieuw uit te vinden. Dat maakt deze manier van werken niet alleen efficiënter, maar ook goedkoper.”
De werkwijze van het waterschap trekt inmiddels landelijke aandacht. Andere waterschappen onderzoeken of zij deze methodiek kunnen overnemen. Voor WDODelta stopt het werk hier niet; de renovaties zijn al doorgepland tot 2048. Het doel is om een cyclus te creëren waarbij elk object elke 30 tot 40 jaar terugkeert op de planning voor groot onderhoud, zodat het watersysteem altijd aan de modernste eisen blijft voldoen.
